JOANNA JANIKOWSKA

Park Narodowy Archipelagu La Maddalena, obejmujący obszar lądowy i morski u północno-wschodnich wybrzeży Sardynii, stanowi unikalny przykład ekosystemu wyspiarskiego Morza Śródziemnego. Obszar ten, składający się z ponad 60 wysp i wysepek (w tym głównych: La Maddalena, Caprera, Budelli, Spargi, Santo Stefano, Santa Maria i Razzoli), charakteryzuje się specyficzną budową geologiczną oraz występowaniem endemitów zagrożonych wyginięciem.

 

Fundamentem archipelagu są intruzje granitowe pochodzące z ery paleozoicznej. Wiek formacji skalnych, dominujących w 90% krajobrazu, szacuje się na 320–350 milionów lat. Są to skały głębinowe, które powstały pod powierzchnią ziemi w wyniku krystalizacji magmy, a następnie zostały wypiętrzone na skutek procesów tektonicznych i kolizji kontynentów.

 

Charakterystyczny skład mineralogiczny tutejszych granitów obejmuje:

• Kwarc (barwa biała/przezroczysta),

• Skaleń (barwa różowa),

• Mikę (barwa czarna).

 

Erozja tych skał jest bezpośrednim źródłem materiału osadowego tworzącego lokalne plaże. Szczególnym przypadkiem procesów sedymentacyjnych jest Różowa Plaża (Spiaggia Rosa) na wyspie Budelli. Jej unikalna barwa wynika z obecności wapiennych szkieletów otwornic (Miniacina miniacea), które żyją w trawach morskich i po obumarciu są wyrzucane na brzeg, mieszając się z granitem.

​

Wody archipelagu stanowią kluczowy obszar dla zachowania równowagi tlenowej regionu. Dominującą rolę odgrywają tu łąki Posidonia oceanica – endemicznej rośliny śródziemnomorskiej pełniącej funkcję "płuc morza". Szacuje się, że roślinność podwodna, w tym łąki posidonii, odpowiadają za produkcję około 50% tlenu w cyklu globalnym, przewyższając wydajność wielu ekosystemów lądowych.

 

Fauna denna archipelagu znajduje się pod silną presją antropogeniczną. Do gatunków o kluczowym znaczeniu należą:

• Szołdra (Pinna nobilis): największy małż Morza Śródziemnego, pełniący rolę naturalnego biofiltra oczyszczającego wodę z zanieczyszczeń. W ostatnich latach populacja tego gatunku uległa załamaniu (masowe wymieranie) na skutek patogenów i zmian środowiskowych.

• Kasjopeja (Cassiopea): rodzaj meduzy, niegdyś typowy dla tych wód, obecnie rzadko obserwowany, co może świadczyć o zachwianiu równowagi troficznej.

 

Wyspy, w tym Caprera, pokryte są typową dla regionu makią śródziemnomorską (krzewy pistacji, jałowca, mirtu). Izolacja wysp sprzyja występowaniu specyficznych gatunków gadów, takich jak żółw grecki (Testudo hermanni) i żółw obrzeżony (Testudo marginata).

 

Archipelag jest także kluczowym lęgowiskiem dla rzadkich ptaków morskich, takich jak:

• Mewa śródziemnomorska (Ichthyaetus audouinii): jeden z najrzadszych gatunków mew na świecie, gniazdujący na odizolowanych wysepkach archipelagu.

• Kormoran czubaty (Gulosus aristotelis): podgatunek śródziemnomorski, ściśle związany z siedliskami skalistymi.

 

Nadmierna turystyka doprowadziła w przeszłości do degradacji unikalnych siedlisk, czego przykładem jest utrata pigmentacji piasku na Różowej Plaży w Budelli w 1998 roku, spowodowana zanieczyszczeniami chemicznymi (kosmetyki) i mechanicznym wybieraniem osadu przez turystów w celu zdobycia pamiątek. Wprowadzenie stref ścisłej ochrony i zakazu wstępu na na plażę umożliwiło plaży regenerację i odzyskanie pigmentu.

​

Źródła:

https://www.lamaddalenapark.it/pagina191451_nature-and-territory.html

https://www.associazionecesaraccio.it/home​​​​​

​